انواع نخ بخیه دندانپزشکی؛ نخ جذبی بهتر است یا غیرجذبی؟
انتخاب نخ بخیه مناسب یکی از عوامل مهم در ترمیم زخم پس از جراحیهای دهان و دندان است. اگر بهتازگی دندان عقل خود را کشیدهاید، جراحی لثه انجام دادهاید یا قصد کاشت ایمپلنت دارید، احتمالاً این سؤال برایتان پیش آمده است که انواع نخ بخیه دندانپزشکی چه تفاوتی با یکدیگر دارند و کدام نوع برای ترمیم زخم بهتر است؟
نخهای بخیه دندانپزشکی به دو گروه اصلی جذبی و غیرجذبی تقسیم میشوند. هرکدام از این نخها ویژگیها، کاربردها و محدودیتهای متفاوتی دارند و انتخاب آنها به نوع جراحی، شرایط بافت دهان و مدتزمان موردنیاز برای حمایت از زخم بستگی دارد.
در این مقاله با انواع نخ بخیه، کاربرد نخ سیلک و ویکریل، سایز مناسب بخیه و معیارهای انتخاب نخ در جراحی ایمپلنت آشنا میشویم.
فهرست مطالب
نخ بخیه دندانپزشکی چیست و چه کاربردی دارد؟
نخ بخیه دندانپزشکی نوعی نخ جراحی است که برای نزدیک کردن و تثبیت لبههای زخم پس از اقدامات جراحی در محیط دهان استفاده میشود. این نخ به حفظ موقعیت بافتها کمک میکند تا فرایند ترمیم در شرایط مناسبتری انجام شود.
از مهمترین کاربردهای نخ بخیه در دندانپزشکی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بستن زخم پس از جراحی دندان عقل و دندانهای نهفته
- تثبیت بافت لثه پس از کاشت ایمپلنت
- کمک به ترمیم بافت پس از جراحیهای پریودنتال
- حفظ موقعیت بافت در جراحی پیوند استخوان و پیوند لثه
- کمک به کنترل خونریزی و محافظت از محل جراحی
بخیه مناسب میتواند احتمال باز شدن لبههای زخم را کاهش دهد؛ بااینحال، موفقیت ترمیم تنها به نوع نخ وابسته نیست و عواملی مانند تکنیک جراحی، رعایت بهداشت دهان و وضعیت سلامت عمومی بیمار نیز اهمیت دارند.

انواع نخ بخیه دندانپزشکی از نظر قابلیت جذب
یکی از مهمترین معیارهای دستهبندی نخهای بخیه، قابلیت جذب آنها در بدن است. بر این اساس، نخهای جراحی به دو گروه جذبی و غیرجذبی تقسیم میشوند.
نخ بخیه جذبی دندانپزشکی
نخ بخیه جذبی دندانپزشکی بهگونهای طراحی شده است که پس از مدتی در بدن تجزیه شود و معمولاً نیازی به کشیدن نداشته باشد. نخهای جذبی مصنوعی عمدتاً از طریق فرایند هیدرولیز و نخهای جذبی طبیعی از طریق فرایندهای آنزیمی تجزیه میشوند.
این نوع نخ در بسیاری از جراحیهای دهان، بهویژه زمانی که حمایت موقت از بافت کافی باشد، کاربرد دارد.
از نمونههای رایج نخ جذبی میتوان به ویکریل، مونوکریل و پلیدیاکسانون اشاره کرد.
مزایای نخ بخیه جذبی عبارتاند از:
- کاهش نیاز به مراجعه مجدد برای کشیدن بخیه
- ایجاد حمایت موقت از بافت در دوره ترمیم
- کاربرد مناسب در برخی نواحی که دسترسی به بخیه دشوار است
- راحتی بیشتر بیمار در مواردی که برداشتن بخیه ضرورت ندارد
مدتزمان باقی ماندن نخ جذبی به جنس، ساختار و نوع محصول بستگی دارد. بعضی از نخها طی چند هفته تجزیه میشوند، درحالیکه جذب کامل برخی دیگر ممکن است چند ماه طول بکشد.
نکته مهم این است که از بین رفتن استحکام نخ با جذب کامل آن یکسان نیست. ممکن است نخ بخش عمده قدرت نگهدارندگی خود را از دست داده باشد، اما همچنان در بافت قابل مشاهده باشد.
نخ بخیه غیرجذبی دندانپزشکی
نخ بخیه غیرجذبی برای تجزیه سریع در بدن طراحی نشده است و معمولاً پس از گذشت مدتزمان مشخص، توسط دندانپزشک برداشته میشود.
نخ سیلک، نایلون، پلیپروپیلن و برخی نخهای ساختهشده از PTFE از نمونههای پرکاربرد این گروه هستند.
این نخها در جراحیهایی که کنترل دقیق موقعیت بافت یا حفظ استحکام بخیه برای مدت مشخص اهمیت دارد، مورد استفاده قرار میگیرند.
از مزایای نخهای غیرجذبی میتوان به استحکام مناسب، امکان کنترل زمان برداشتن بخیه و کاربرد در طیف گستردهای از جراحیهای دهان اشاره کرد.
در مقابل، نیاز به مراجعه برای کشیدن بخیه و احتمال تجمع پلاک میکروبی، بهویژه در بعضی نخهای چندرشتهای، از محدودیتهای آنها محسوب میشود.
آشنایی با پرکاربردترین انواع نخ بخیه دندانپزشکی
علاوه بر قابلیت جذب، جنس و ساختار نخ نیز در انتخاب آن نقش مهمی دارد. در ادامه، رایجترین نخهای مورد استفاده در جراحیهای دهان و دندان را بررسی میکنیم.
نخ بخیه سیلک؛ گزینهای رایج در جراحی دهان
نخ بخیه سیلک یا ابریشمی، نخی طبیعی، چندرشتهای و غیرجذبی است که به دلیل انعطافپذیری مناسب، سهولت استفاده و قابلیت گرهخوردن مطلوب، سابقه طولانی در دندانپزشکی دارد.
این نخ در برخی جراحیهای دندان عقل، کشیدن دندان و جراحیهای بافت نرم مورد استفاده قرار میگیرد.
با وجود مزایای سیلک، ساختار چندرشتهای آن میتواند زمینه تجمع بیشتر پلاک و میکروارگانیسمها را نسبت به برخی نخهای تکرشتهای فراهم کند. به همین دلیل، در جراحیهایی که کاهش تجمع باکتری و واکنش بافتی اهمیت بیشتری دارد، ممکن است دندانپزشک نخ دیگری را انتخاب کند.
نخ بخیه ویکریل؛ نخ جذبی پرکاربرد
نخ بخیه ویکریل (Vicryl) از ماده مصنوعی پلیگلاکتین ۹۱۰ ساخته میشود و معمولاً ساختاری چندرشتهای دارد.
این نخ به دلیل قابلیت جذب، ویژگیهای مناسب هنگام گره زدن و قدرت نگهدارندگی قابلقبول، در بسیاری از جراحیهای بافت نرم کاربرد دارد.
ویکریل استاندارد معمولاً طی حدود ۵۶ تا ۷۰ روز بهطور کامل جذب میشود؛ بااینحال، استحکام اولیه آن زودتر کاهش پیدا میکند.
نوع دیگری از این نخ با نام ویکریل رپید (Vicryl Rapide) نیز وجود دارد که برای حمایت کوتاهمدت از بافت طراحی شده است و سریعتر جذب میشود.
انتخاب میان ویکریل معمولی و نوع سریعجذب آن به مدتزمان موردنیاز برای حمایت از زخم بستگی دارد.

نخ بخیه نایلون
نایلون نوعی نخ غیرجذبی مصنوعی است که اغلب به شکل تکرشتهای در جراحیهای دندانپزشکی استفاده میشود. سطح نسبتاً صاف این نخ باعث میشود تجمع پلاک میکروبی در مقایسه با بعضی نخهای چندرشتهای کمتر باشد.
نایلون در جراحیهای لثه، ایمپلنت و برخی جراحیهای ظریف بافت نرم کاربرد دارد. البته گره زدن آن به دقت بیشتری نیاز دارد و انتهای نخ ممکن است برای بیمار کمی آزاردهنده باشد.
نخ بخیه PTFE
نخ پلیتترافلوئورواتیلن یا PTFE از نخهای مصنوعی غیرجذبی است که در جراحیهای ایمپلنت، بازسازی استخوان و جراحیهای پریودنتال کاربرد دارد.
این نخ به دلیل ویژگیهای سطحی مناسب، انعطافپذیری و واکنش بافتی نسبتاً کم، در برخی جراحیهای تخصصی انتخاب مناسبی محسوب میشود.
نخ بخیه مونوکریل
مونوکریل (Monocryl) نوعی نخ جذبی مصنوعی و تکرشتهای است که از پلیگلیکاپرون ۲۵ ساخته میشود. این نخ با ایجاد اصطکاک نسبتاً کم هنگام عبور از بافت و قابلیت جذب تدریجی، در برخی جراحیهای بافت نرم مورد استفاده قرار میگیرد.
مقایسه انواع نخ بخیه دندانپزشکی
| نوع نخ بخیه | قابلیت جذب | ساختار | کاربرد رایج |
|---|---|---|---|
| سیلک | غیرجذبی | چندرشتهای | جراحیهای عمومی دهان |
| ویکریل | جذبی | چندرشتهای | جراحی بافت نرم و لثه |
| نایلون | غیرجذبی | تکرشتهای | جراحی لثه و ایمپلنت |
| PTFE | غیرجذبی | معمولاً تکرشتهای | ایمپلنت و بازسازی استخوان |
| مونوکریل | جذبی | تکرشتهای | جراحی بافت نرم |
| پلیدیاکسانون | جذبی | تکرشتهای | حمایت طولانیتر از بافت |
نخ بخیه جذبی بهتر است یا غیرجذبی؟
پاسخ این سؤال به شرایط جراحی و نیازهای درمانی بیمار بستگی دارد. هیچیک از این دو گروه را نمیتوان برای تمام جراحیهای دندانپزشکی بهترین گزینه دانست.
نخ جذبی معمولاً زمانی مناسب است که بافت به حمایت موقت نیاز داشته باشد و برداشتن بخیه ضروری نباشد. در مقابل، نخ غیرجذبی میتواند در جراحیهایی که کنترل دقیق موقعیت بافت و زمان برداشتن بخیه اهمیت دارد، انتخاب مناسبی باشد.
ساختار نخ نیز بهاندازه قابلیت جذب آن اهمیت دارد. مطالعات نشان دادهاند که برخی نخهای مصنوعی تکرشتهای در مقایسه با نخهای چندرشتهای مانند سیلک، تجمع میکروبی و واکنش بافتی کمتری ایجاد میکنند.
بنابراین، انتخاب نخ باید بر اساس مجموعهای از عوامل شامل نوع جراحی، وضعیت لثه، میزان کشش وارد بر زخم، زمان موردنیاز برای ترمیم و شرایط سلامت بیمار انجام شود.
سایز نخ بخیه جراحی در دندانپزشکی چگونه انتخاب میشود؟
سایز نخ بخیه جراحی معمولاً بر اساس استاندارد USP مشخص میشود. در این سیستم، هرچه تعداد صفرها بیشتر باشد، قطر نخ کمتر و نخ ظریفتر است.
برای مثال، نخ سایز ۵-۰ از نخ سایز ۳-۰ ظریفتر است.
سایزهای متداول در دندانپزشکی شامل موارد زیر هستند:
| سایز نخ بخیه | کاربرد متداول |
|---|---|
| ۳-۰ | برخی جراحیهای عمومی دهان و دندان عقل |
| ۴-۰ | جراحیهای لثه، دهان و ایمپلنت |
| ۵-۰ | جراحیهای ظریف لثه و ایمپلنت |
| ۶-۰ و ظریفتر | میکروسرجری و جراحیهای بسیار ظریف بافت نرم |
نخهای ظریفتر معمولاً آسیب مکانیکی کمتری به بافت وارد میکنند، اما ممکن است برای تحمل کشش زیاد مناسب نباشند. به همین دلیل، دندانپزشک باید ظریفترین نخی را انتخاب کند که استحکام کافی برای حفظ لبههای زخم داشته باشد.
بهترین نخ بخیه ایمپلنت چیست؟
در جراحی ایمپلنت، تثبیت مناسب بافت لثه و جلوگیری از باز شدن زخم اهمیت ویژهای دارد. این موضوع بهخصوص در مواردی که کاشت ایمپلنت همراه با پیوند استخوان یا بازسازی بافت نرم انجام میشود، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
نخ بخیه ایمپلنت باید استحکام کافی، سازگاری مناسب با بافت و ویژگیهای مطلوبی برای حفظ موقعیت لثه داشته باشد.
نخهای PTFE، نایلون، پلیپروپیلن و در برخی شرایط نخهای جذبی مانند ویکریل، از گزینههای مورد استفاده در جراحی ایمپلنت هستند.
در جراحیهای بازسازی استخوان، بسته شدن زخم بدون کشش بیش از حد و حفظ پایداری بافت اهمیت زیادی دارد. بااینحال، نوع نخ بهتنهایی تعیینکننده موفقیت ایمپلنت نیست و تکنیک جراحی، کیفیت استخوان، وضعیت لثه و مراقبتهای پس از درمان نیز نقش مهمی دارند.
بخیه دندانپزشکی چه زمانی باید کشیده شود؟
بخیههای غیرجذبی در بسیاری از جراحیهای معمول دهان، حدود ۷ تا ۱۴ روز پس از جراحی برداشته میشوند. البته در برخی جراحیهای پیوند استخوان، ایمپلنت یا بازسازی لثه ممکن است دندانپزشک زمان متفاوتی را تعیین کند.
نخهای جذبی معمولاً به کشیدن نیاز ندارند، اما ممکن است در صورت ایجاد تحریک، شل شدن یا باقی ماندن طولانیمدت، برداشتن آنها توسط دندانپزشک ضروری باشد.
بیمار نباید بخیه را در منزل بکشد یا قسمتهای اضافی نخ را بدون نظر دندانپزشک کوتاه کند؛ زیرا این کار میتواند باعث آسیب به بافت یا باز شدن زخم شود.
مراقبت از نخ بخیه پس از جراحی دندانپزشکی
رعایت مراقبتهای بعد از جراحی، صرفنظر از نوع نخ بخیه، نقش مهمی در بهبود زخم دارد.
در روزهای ابتدایی پس از جراحی بهتر است از مصرف غذاهای سفت، داغ و ترد خودداری کنید و از دستکاری محل بخیه با زبان یا انگشت بپرهیزید.
همچنین رعایت موارد زیر توصیه میشود:
- در ۲۴ ساعت نخست از شستوشوی شدید دهان و تف کردن با فشار خودداری کنید.
- بهداشت دهان را مطابق دستور دندانپزشک رعایت کنید.
- از مصرف سیگار و دخانیات در دوره ترمیم بپرهیزید.
- داروها و دهانشویهها را فقط مطابق دستور درمانگر مصرف کنید.
- برای بررسی وضعیت زخم و کشیدن بخیه در زمان تعیینشده مراجعه کنید.
اگر درد یا تورم بهجای کاهش، تشدید شود یا علائمی مانند تب، ترشح چرکی، خونریزی مداوم یا باز شدن زخم ایجاد شود، لازم است با دندانپزشک تماس بگیرید. اختلال در تنفس یا بلع نیز نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.

سؤالات متداول
۱. نخ بخیه جذبی دندانپزشکی چند روزه میافتد؟
برخی نخهای جذبی طی یک تا سه هفته شل میشوند یا از محل بخیه جدا میشوند؛ اما جذب کامل آنها بسته به جنس نخ ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد.
۲. نخ بخیه سیلک بهتر است یا ویکریل؟
سیلک غیرجذبی است و قابلیت گرهخوردن مناسبی دارد، درحالیکه ویکریل جذبی است و معمولاً نیازی به کشیدن ندارد. انتخاب میان این دو به نوع جراحی و شرایط بافت بستگی دارد.
۳. آیا کشیدن بخیه دندان درد دارد؟
کشیدن بخیه معمولاً با ناراحتی خفیف و کوتاهمدت همراه است. میزان حساسیت به وضعیت زخم، محل جراحی و میزان التهاب بافت بستگی دارد.
۴. بهترین سایز نخ بخیه ایمپلنت چیست؟
سایزهای ۴-۰ و ۵-۰ در بسیاری از جراحیهای ایمپلنت کاربرد دارند، اما انتخاب نهایی بر اساس ضخامت لثه، نوع جراحی و میزان کشش بافت انجام میشود.
۵. اگر نخ بخیه دندان زودتر از موعد بیفتد، چه باید کرد؟
افتادن یک بخیه همیشه به معنای ایجاد مشکل نیست؛ بااینحال، اگر زخم باز شده یا خونریزی، درد و تورم غیرعادی وجود دارد، باید برای بررسی به دندانپزشک مراجعه کنید.
جمعبندی
انواع نخ بخیه دندانپزشکی بر اساس جنس، ساختار، قابلیت جذب و میزان استحکام، کاربردهای متفاوتی دارند. نخ سیلک، ویکریل، نایلون و PTFE از گزینههای متداول در جراحیهای دهان، لثه و ایمپلنت هستند.
نخهای جذبی در بسیاری از موارد نیاز به کشیدن بخیه را برطرف میکنند، درحالیکه نخهای غیرجذبی امکان کنترل زمان برداشتن بخیه و حفظ حمایت از بافت را فراهم میکنند.
در نهایت، بهترین نخ بخیه نخی است که متناسب با شرایط زخم، نوع جراحی و نیازهای درمانی بیمار انتخاب شود.
تأمین تجهیزات و مواد مصرفی باکیفیت، یکی از مهمترین دغدغههای دندانپزشکان و فعالان حوزه دندانپزشکی است. فروشگاه اینترنتی دنتال آبی با عرضه انواع ابزار، تجهیزات و مواد دندانپزشکی، امکان انتخاب و خرید محصولات مورد نیاز را متناسب با نیازهای حرفهای شما فراهم میکند. علاوه بر این، امکان خرید اقساطی از دنتال آبی با اسنپپی به شما کمک میکند تا بدون نیاز به پرداخت یکجای هزینه، برای تهیه محصولات مورد نیاز خود برنامهریزی مالی بهتری داشته باشید.
در فروشگاه دنتال آبی میتوانید محصولات مختلف را از نظر برند، مشخصات، کاربرد و قیمت بررسی کرده و گزینهای متناسب با نیاز و بودجه خود انتخاب کنید. تنوع محصولات و امکان خرید آنلاین و اقساطی، دنتال آبی را به گزینهای مناسب برای تأمین لوازم و مواد مصرفی دندانپزشکی تبدیل میکند. برای مشاهده محصولات، بررسی قیمتها و اطلاع از شرایط پرداخت اقساطی، کافی است به وبسایت دنتال آبی مراجعه کنید و خرید خود را با اطمینان بیشتری انجام دهید.